Lİ Amedê Kerengên Kaşyarî derketin!

MONDAY, 29 MARCH 2010 01:13 Amed Tîgrîs

Niha dema derketina kerengan e. Li Amedê ev du hefte ne ku kerengên Kaşyarî (Karacdağê) derketine û li ser erebeyan tên firotin.

"Kereng digihîje li kaşan  Xwarina bergîr û wehşan  Kereng li çi digere  Li mala wezîr û paşan!"

Kîlo bi du lîrayê tirkan e.  Do şîva min  jî kereng bû. Min qeland û hêk lê xist. Ez behsa derketina kerengên teze dikim ku av ji devê hinek kesan were û here. Bila kurdên li xeribiyê ax û xweziya xwe bi xelkê welat bînin. Bila zaroktiya wan bikeve mejî û bîra wan…  Çêja (tehma) kerengan bikeve devê wan,  bîhna kerengan bikeve pozê wan û çavên wan jî tarî marî bibe û bidewixin. Ez oxxx…  çiyê xweş û qenc dikim ku qala derketina kerengan dikim. Bi latînî jê redibêjin “gundelia taumefortii”. Kereng li Kurdistanê, li Asya û Afrîka başûr tê.

Li kurdistanê di dawiya meha adarê de derdikevin. Hewa xweş be di newrozê de mirov dikare bixwe. Kereng giyahekî biharî  û bi strî ye. Ji bo xwarinê  jê re demeke kurt divê. Piçek mezin bibe strî digre û êdî naye xwarinê. Niha hema hema di her giya û hişînahiyan de hormen heye. Lê di kerengê de tune. Ji ber k u li çiyê xwe bi xwe tê. Wek cureyên gelek giyahên din, kereng jî,  ji bo gelek nexweşiyan derman û şîfa ye. Her çiqas Hekîmê Loqman nebe jî, lê dîsa ji kul û birînan re derman e.

Cureyên xwarinên kerengan: Ji kerengên teze çend cureyên xwarinê tên çêkirin, wek:

1.meftûneya kerengê

2.pincara wê çêdikin.

3. hûr dikin, diqelînin û hêk lê dixin.

4. di avê dikelînin û wê li hêkê dixin û dixwin.

5. dikin ber meyîrê, dikelînin û di nav meyîrê de dixwin.

 Qehweya kerengan: Ji derî cureyên xwarinê, pelê kerengê jê dikin û li ber tavê hişk dikin. Piştre dihêrin û qehweyan kerengan jê çêdikin.

Benîştê Kerengan: Ji qurmê kerengê benîşt (cûm) çêdikin. Di meha havînê de dema ku êdî pelên kerengan zer dibin, dora qurmê wê vedidin û derdixin ser axê. Bi pozê kêrê qurmê wê xêz dikin ango birîndar dikin. Di cihê birîna kêrê de şîr diniqute û li derdora wê şîr hişk dibe. Şîrê hişkirî berhev dikin û dişon. Piştre dikin nav avê ku pak û hişk bimîne û xerab nebe. Beniştê kerengan gelek bi qîmet e.